
<p class="p1" style="text-align: justify;"><strong><span class="s1">Pandit Birju Maharaj Passed Away: </span></strong><span class="s2">कथक</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">दिग्गज</span> <span class="s2">बिरजू</span> <span class="s2">महाराज</span><span class="s3"> (</span><span class="s1">Birju Maharaj</span><span class="s3">) </span><span class="s2">का</span> <span class="s2">रविवार</span> <span class="s2">देर</span> <span class="s2">रात</span> <span class="s2">दिल</span> <span class="s2">का</span> <span class="s2">दौड़ा</span> <span class="s2">पड़ने</span> <span class="s2">से</span> <span class="s2">निधन</span> <span class="s2">हो</span> <span class="s2">गया.</span> <span class="s2">कुछ</span> <span class="s2">दिन</span> <span class="s2">पहले</span> <span class="s2">ही</span> <span class="s2">उनकी</span> <span class="s2">किडनी</span> <span class="s2">की</span> <span class="s2">बीमारी</span> <span class="s2">का</span> <span class="s2">पता</span> <span class="s2">चला</span> <span class="s2">था</span> <span class="s2">और</span> <span class="s2">वह</span> <span class="s2">डायलिसिस</span> <span class="s2">पर</span> <span class="s2">थे. मशहूर कार्टूनिस्ट इरफान ने अपने कार्टून के जरिए बिरजू</span> <span class="s2">महाराज को </span><span class="s4">श्रद्धांजलि दी है.</span></p> <p class="p3" style="text-align: justify;"><span class="s5">कार्टूनिस्ट इरफान (</span><span class="s1">Irfan Ka Cartoon</span><span class="s5">) ने </span><span class="s6">अपना कार्टून दिखाते हुए कहा, ‘</span><span class="s7">आज का दिन चुटकी लेने का नहीं, बल्कि चुप रहने का है. हमारे लिए शोक का दिन है. </span><span class="s8">कथक</span> <span class="s8">गुरु</span> <span class="s10">बिरजू</span> <span class="s10">महाराज हमारे बीच नहीं रहे. उनके बिना कथक की कल्पना करना मुमकिन भी नहीं है. इसलिए आज का कार्टून बिरजू</span> <span class="s10">महाराज जी को श्रद्धांजलि स्वरूप है.’</span></p> <p class="p5" style="text-align: justify;"><span class="s2">देश</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">दूसरे</span> <span class="s2">सर्वोच्च</span> <span class="s2">नागरिक</span> <span class="s2">सम्मान</span> <span class="s2">पद्म</span> <span class="s2">विभूषण</span> <span class="s2">से</span> <span class="s2">सम्मानित</span> <span class="s2">बिरजू महाराज</span> <span class="s2">आजीवन</span> <span class="s2">कथक</span> <span class="s2">गुरु</span> <span class="s2">होने</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">साथ</span><span class="s3">-</span><span class="s2">साथ</span> <span class="s2">एक</span> <span class="s2">प्रतिभाशाली</span> <span class="s2">हिंदुस्तानी</span> <span class="s2">शास्त्रीय</span> <span class="s2">गायक</span> <span class="s2">और</span> <span class="s2">तालवादक</span> <span class="s2">भी</span> <span class="s2">थे. उन्हें</span> <span class="s2">सत्यजीत</span> <span class="s2">रे</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">ऐतिहासिक</span> <span class="s2">नाटक</span><span class="s3"> ‘</span><span class="s2">शतरंज</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">खिलाड़ी</span><span class="s3">’ (</span><span class="s2">जिसके</span> <span class="s2">लिए</span> <span class="s2">उन्होंने</span> <span class="s2">भी</span> <span class="s2">गाया</span> <span class="s2">था</span><span class="s3">) </span><span class="s2">में</span> <span class="s2">दो</span> <span class="s2">नृत्य</span> <span class="s2">दृश्यों</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">लिए</span> <span class="s2">और</span><span class="s3"> 2002 </span><span class="s2">के</span> <span class="s2">देवदास</span> <span class="s2">वर्जन</span> <span class="s2">में</span> <span class="s2">माधुरी</span> <span class="s2">दीक्षित</span> <span class="s2">पर</span> <span class="s2">चित्रित</span><span class="s3"> ‘</span><span class="s2">काहे</span> <span class="s2">छेड़</span> <span class="s2">मोहे</span><span class="s3">’ </span><span class="s2">ट्रैक</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">लिए</span> <span class="s2">सिनेमा</span> <span class="s2">प्रेमियों</span> <span class="s2">द्वारा</span> <span class="s2">याद</span> <span class="s2">किया</span> <span class="s2">जाता</span> <span class="s2">है. बिरजू महाराज</span> <span class="s2">ने</span> <span class="s2">कमल</span> <span class="s2">हासन</span> <span class="s2">की</span> <span class="s2">बहुभाषी</span> <span class="s2">मेगाहिट</span><span class="s3"> ‘</span><span class="s2">विश्वरूपम</span><span class="s3">’ </span><span class="s2">में</span><span class="s3"> ‘</span><span class="s2">उन्नई</span> <span class="s2">कानाधू</span> <span class="s2">नान</span><span class="s3">’ </span><span class="s2">को</span> <span class="s2">कोरियोग्राफ</span> <span class="s2">करने</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">लिए</span> <span class="s2">राष्ट्रीय</span> <span class="s2">पुरस्कार</span> <span class="s2">और</span> <span class="s2">बाजीराव</span> <span class="s2">मस्तानी</span> <span class="s2">गीत</span><span class="s3"> ‘</span><span class="s2">मोहे</span> <span class="s2">रंग</span> <span class="s2">दो</span> <span class="s2">लाल</span><span class="s3">’ </span><span class="s2">के</span> <span class="s2">लिए</span> <span class="s2">फिल्मफेयर</span> <span class="s2">पुरस्कार</span> <span class="s2">जीता</span> <span class="s2">था.</span></p> <p class="p5" style="text-align: justify;"><span class="s2">बिरजू</span> <span class="s2">महाराज</span> <span class="s2">लखनऊ</span> <span class="s2">घराने</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">जगन्नाथ</span> <span class="s2">महाराज</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">पुत्र</span> <span class="s2">थे</span><span class="s3">, </span><span class="s2">जिन्हें</span> <span class="s2">अच्चन</span> <span class="s2">महाराज</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">नाम</span> <span class="s2">से</span> <span class="s2">जाना</span> <span class="s2">जाता</span> <span class="s2">था</span><span class="s3">, </span><span class="s2">जिन्हें</span> <span class="s2">उन्होंने</span> <span class="s2">केवल</span> <span class="s2">नौ</span> <span class="s2">वर्ष</span> <span class="s2">की</span> <span class="s2">उम्र</span> <span class="s2">में</span> <span class="s2">खो</span> <span class="s2">दिया</span> <span class="s2">था.</span> <span class="s2">उनके</span> <span class="s2">चाचा</span> <span class="s2">प्रसिद्ध</span> <span class="s2">शंभू</span> <span class="s2">महाराज</span> <span class="s2">और</span> <span class="s2">लच्छू</span> <span class="s2">महाराज</span> <span class="s2">थे. बिरजू</span> <span class="s2">महाराज</span> <span class="s2">श्रीराम</span> <span class="s2">भारतीय</span> <span class="s2">कला</span> <span class="s2">केंद्र</span> <span class="s2">और</span> <span class="s2">संगीत</span> <span class="s2">नाटक</span> <span class="s2">अकादमी</span> <span class="s2">कथक</span> <span class="s2">केंद्र</span><span class="s3">, </span><span class="s2">दिल्ली</span> <span class="s2">में</span> <span class="s2">पढ़े</span> <span class="s2">लिखे</span><span class="s3">, </span><span class="s2">जहां</span> <span class="s2">से</span> <span class="s2">वे</span><span class="s3"> 1998 </span><span class="s2">में</span> <span class="s2">निदेशक</span> <span class="s2">के</span> <span class="s2">रूप</span> <span class="s2">में</span> <span class="s2">सेवानिवृत्त</span> <span class="s2">हुए</span> <span class="s2">थे.</span></p> <p class="p5" style="text-align: justify;"><strong><span class="s2">ये भी पढ़ें-</span></strong></p> <p class="p5" style="text-align: justify;"><strong><span class="s2"><a title="बिरजू महाराज ने अंताक्षरी खेलते-खेलते ली अंतिम सांस, PM मोदी ने कहा- कला जगत के लिए अपूरणीय क्षति" href="https://www.abplive.com/news/india/kathak-maestro-pandit-birju-maharaj-passes-away-at-83-pm-modi-rajnath-singh-cm-yogi-expressed-grief-2040168" target="">बिरजू महाराज ने अंताक्षरी खेलते-खेलते ली अंतिम सांस, PM मोदी ने कहा- कला जगत के लिए अपूरणीय क्षति</a></span></strong></p> <p class="p5" style="text-align: justify;"><strong><span class="s2"><a title="बच्चों के वैक्सीनेशन को लेकर गुड न्यूज़, मार्च से लग सकता है 12-14 साल के बच्चों को टीका" href="https://www.abplive.com/news/india/vaccination-of-children-from-12-to-14-years-may-start-by-march-ann-2040202" target="">बच्चों के वैक्सीनेशन को लेकर गुड न्यूज़, मार्च से लग सकता है 12-14 साल के बच्चों को टीका</a></span></strong></p>
About the Author

Latest entries
BIOGRAPHYApril 2, 2026Zoya Rathore: भारत की नंबर वन एडल्ट कंन्टेंट स्टार, जानें फुल बायोग्राफी..
BIOGRAPHYApril 1, 2026Tejaswini Prabhakar Gowda कौन है ये तेजी से पॉपुलर हो रहीं एडल्ट वेबसीरीज ऐक्ट्रेस? पढ़ें पूरी बायोग्राफी..
BUSINESSMarch 30, 2026iPhone 18 Pro सीरीज़ जल्द होगा लॉन्च! डिजाइन, फीचर्स, कीमत और लॉन्च डेट का बड़ा अपडेट
EDUCATIONMarch 6, 2026डॉ. गरिमा भारद्वाज को Indian Women in Education & Nation Building Leadership Awards 2026 से सम्मानित किया गया






